كالیبراسیون 5 دستگاه تجهیزات پزشكی

1390/07/3 13:09

نویسنده : شهرام قاسمی
ارسال شده در: تجهیزات پزشکی ،

كالیبراسیون 5 دستگاه تجهیزات پزشكی 




الكتروشوك 

از آنجا كه یك دستگاه الكتروشوك در مواقع بسیار حساس در تماس نزدیك با بیمار است، از لحاظ صحت عملكرد دارای اهمیت ویژهای است، زیرا این دستگاه انرژی معادل 5 تا 400 ژول را با ولتاژ بین 1000 تا 6000 ولت و جریانی معادل 1 تا 20 آمپر به بیمار منتقل میكند.
در هنگام به وجود آمدن فیبریلاسیون بطنی و تاكیكاردی، از حالت دفیبریلاتور و در هنگام به وجود آمدن فیبریلاسیون دهلیزی از حالت كاردیوورژن استفاده میشود. كاردیوورژن وارد نمودن تعداد معینی انرژی الكتریكی (معمولاً به مقدار كم) به قلب در زمان مناسب است. اگر انرژی الكتریكی غیر سینكرونیزه (ناهماهنگ) به بیمار مبتلا به تاكیكاردی فوق بطنی و بطنی داده شود احتمال بروز VF (فیبریلاسیون بطنی) وجود دارد. در این وضعیت، در حالت ایدهآل پیك سیگنال خروجی دفیبریلاتور باید با تأخیر 30 میلیثانیه منطبق بر سیگنال R موج ECG باشد، البته ولتاژ كمتر است. الكتروشوكها وسایل احیاكننده حساسی هستند، خطا یا نقص عملكرد مؤثر آنها به مرگ بیمار منجر شود. دفیبریلاسیون ناموفق ممكن است به علل متعددی از قبیل اعمال نامناسب تكنیك CPR، اشتباه اپراتور، باتریهای معیوب یا خالی شده (معمولترین اشكال الكتروشوكهایی كه با باتری كار میكنند.) 
اطمینان از سالم بودن دستگاه، صحت عملكرد خروجی آن، ایمن بودن و بررسی وضعیت هشدارها و آلارمهای دستگاه از اهمیت قابل توجهی برخوردار است كه با بازبینی دورهای (نگهداشت پیشگیرانه) و انجام آزمون كالیبراسیون میسر میگردد.

الكتروشوك در سطح خطر بالا قرار دارد. به همین دیل برنامه نگهداشت پیشگیرانه 12 ماهه و 6 ماهه دارد.
پارامترهای مهم جهت تست و آزمون كالیبراسیون در دستگاه الكتروشوك بهصورت زیر است: 

- بررسی میزان انرژی خروجی دستگاه 
- بررسی زمان شارژ
- بررسی زمان تخلیه انرژی نسبت به نقطه R در موج قلبی 
- بررسی عملكرد صحیح دستگاه در حالت سینكرون 
- بررسی تمام پارامترهای ذكر شده در چند نوع آریتمی 

تجهیزات مورد نیاز جهت انجام تستهای كالیبراسیون و PM: 

1- آنالایزر الكتروشوك 
2- سیمولاتور ECG برای بعضی آزمونها، ضربانها و دامنههای خروجی كالیبره شده مورد نیاز است.
3- اهممتر اندازهگیری مقاومت زمین 
4- اندازهگیر جریان نشتی یا آنالایزر ایمنی الكتریكی 
5- كرونومتر یا ساعت ثانیه شمار 

با استفاده از دستگاه كالیبراتور الكتروشوك كلیه پارامترهای مربوط به مد دفیبریلاتور شامل انرژی، پیك ولتاژ، پیك جریان، طول موج و زمان شارژ قابل اندازهگیری است.
با تست این پارامترها، كاربر از میزان انرژی، ولتاژ و جریان موج اطمینان حاصل مینماید. ضمن آنكه طول موج در دو پیك خروجی اندازهگیری میشود (در 10% و 50% از پیك ولتاژ). همچنین كالیبراتور الكتروشوك قابلیت تست زمان شارژ شدن در مد كاردیوورژن را داراست. از آنجایی كه در این مد مدت زمان عملكرد الكروشوك بعد از آشكار شدن موج QRS به مرگ و زندگی بیمار میانجامد، دقت و عملكرد دستگاه از لحاظ زمانی دارای اهمیت است.
در حالت ایدهآل (بر طبق استاندارد ANSI/AAMI) پیك سیگنال خروجی دفیبریلاتور باید با تأخیر 30 میلیثانیه منطبق بر سیگنال R موج ECG باشد. 

بر اساس این استاندارد میانگین مقاومت بدن 50 اهم در نظر گرفته میشود و در صورت تخلیه انرژی خروجی در مقاومت 50 اهمی میزان اختلاف مجاز انرژی انتخابی نسبت به انرژی واقعی خروجی حدود 15%+-2 ژول در نظر گرفته میشود. از این رو كالیبراتور الكتروشوك باید توانایی شبیهسازی بدن انسان با یك مقاومت داخلی 5 اهم را داشته باشد. همچنین بر اساس این استاندارد یك دفیبریلاتور باید توانایی دشارژ 15 پالس با مقدار انرژی ماكزیمم را در عرض كمتر از 5 دقیقه در یك مقاومت 50 اهمی داشته باشد.
اندازهگیری مقاومت زمین، جریانهای نشتی بدنه،پیوستگی كابل پدال از دیگر تستهایی كه باید به روی دستگاه الكتروشوك انجام گیرد.
آزمونهای كمی در كالیبراسیون و نگهداشت پیشگیرانه و محدوده مجاز آنها در جدول زیر بهطور خلاصه آورده شده است.
شرح آزمون محدوده مجاز 
مقاومت زمین كمتر یا مساوی 5/0 اهم 
جریان نشتی بدنه كمتر یا مساوی 300 میكروآمپر 
پیوستگی پدل كمتر یا مساوی 15/0 اهم 
كالیبراسیون ضربان 
آلارم ضربان 
حد انرژی پدل داخلی كمتر یا مساوی j50 
انرژی خروجی 
انرژی بعد از 60 ثانیه بیشتر یا مساوی 85% یا طبق مشخصات كارخانه 
زمان شارژ و انرژی ماكزیمم كمتر یا مساوی 15 ثانیه 



الكتروكوتر:

یكی از تكنیكهای جراحی برای ایجاد برش استفاده از جریان فركانس بالا توسط دستگاه الكتروكوتر است. در این روش از الكترودهای منوپلار و بایپولار استفاده میشود. در الكتروكوتر منوپلار (monopolar)، دستگاه جریانی تولید میكند كه این جریان از الكترود فعال به طرف بافت هدایت میشود. این جریان از بدن عبور كرده و از طریق الكترود بازگشتی بیمار به دستگاه برمیگردد. در الكتروكوتر بایپولار (Bipolar) از جریان با شكل موجی كه برای بریدن بافت بهكار میرود، استفاده میشود. زیرا این جریان از یك ولتاژ پایین تولید شده و باعث انعقاد خون بدون لخته شدن اضافی بافت میشود و در این روش نیازی به الكترود بازگشتی بیمار نیست.
چگونگی اتصال این الكترودها و معیوب نبودن آنها و صحت عملكرد خروجی دستگاه بر عملكرد آن تأثیرگذار است. عدم كاركرد صحیح دستگاه دارای عوارض زیر است. 
-سوختگی به علت از بین رفتن بخشی از صفحه بیمار، در این حالت با كاهش مساحت، چگال جریان زیاد گشته و باعث ایجاد سوختگی در محل تماس صفحه با بدن بیمار خواهد شد.
- نشتی جریان HF كه باعث سوختگی بیمار میگردد.
رسم منحنی مشخصه عملكرد دستگاه بر اساس خروجی دستگاه (توان) برحسب مقاومتهای متفاوت ضروری است. دستگاه الكتروكوتر دارای سطح خطر بالاست و در نگهداشت پیشگیرانه و كالیبراسیون از برنامه 6 ماهه Minor و 12 ماهه Major باید استفاده شود.
پارامترهای مهم جهت تست و آزمون كالیبراسیون: 
- بررسی نشتی جریان فركانس بالا، 
- بررسی خروجی ژنراتور در یك مقاومت ثابت،
- بررسی خروجی ژنراتور با تغییر مقاومت به منظور مطالعه فنی عملكرد دستگاه در ماكزیمم توان و 50% آن جهت مطابقت با منحنی مشخصه عملكرد دستگاه.
- بررسی تماس كامل الكترود غیرفعال (CQM: Contact Quality Monitoring) 
- بررسی برقراری كامل الكترودهای فعال و غیرفعال.


تجهیزات مورد نیاز جهت انجام آزمونهای كمی كالیبراسیون و نگهداشت پیشگیرانه (PM):

1- آنالایزر دستگاه الكتروكوتر 
2- اندازهگیر جریان نشتی یا آنالایزر ایمنی الكتریك 
3- اهممتر اندازهگیر مقاومت زمین 
4- اهممتر اندازهگیر مقاومت بالا (20 مگا اهم)
5- پروب اسیلوسكوپ ولتاژ بالا (فقط در تستهای پذیرش)

با توجه به آنكه به مرور زمان ممكن است صفحه بیمار آسیب ببیند و این صدمهدیدگی با چشم قابل رؤیت نیست و تنها اثر آن سوختگی و التهاب پوست بدن بیمار در محل تماس الكترود است به علت كاهش سطح تماس، ضروری است این صفحه از لحاظ رسانا بودن در تمام قسمتها تست شود. با آزمایش CQM توسط كالیبراتور الكتروشوك میتوان این مسأله را با دقت بسیار بررسی نمود. همچنین كالیبراتورها معمولاً قابلیت اتصال به اسیلوسكوپ برای بررسی نمودارهای جریان HF را دارا هستند.
برخی از الكتروكوترهای جراحی دارای سیستمی برای چك كردن اتصال میان صفحه الكترود خنثی و بیمار هستند تا در صورت افزایش مقدار مقاومت بین آنها ازحد ایمنی با آلارم مخصوص جراح را مطلع مینماید. همچنین برخی از دستگاههای الكتروكوتر قادرند جریان الكترود خنثی و الكترود فعال را چك نمایند و در صورتی كه تفاوت بین آنها زیاد باشد، جراح را مطلع سازند. بدین منظور برخی از كالیبراتورهای الكتوركوتر دارای سیستمی برای صحت موارد فوق هستند. همچنین میتوان یك مقاومت متغیر را برای تست دقیق جریان و توان الكتروكوتر به كالیبراسیون متصل مینماید با استفاده از این روش مقاومتهای بین 10 تا 500 اهم تولید كرده و منحنی بهتری برای خروجی دستگاه بهدست میآید.
از دیگر تستهایی كه میتوان برای دستگاههای با خروجی ایزوله شده انجام داد، تعیین ایزولاسیون دستگاه است. این تست نباید بر روی دستگاههایی با پلیتهای مستقیماً زمین شده یا پلیتهایی كه به زمین از طریق یك خازن متصل هستند، انجام شود. اندازهگیری مقاومت زمین الكترود پلیت نیز اهمیت بسزایی در كارآیی سیستم دارد. در این صورت مقاومت بین الكترود پلیت و پین زمین سیم برق را اندازهگیری كرد. در دستگاههایی زمین مرجع اگر مقدار اندازهگیری كمتر از 20 مگااهم باشد، خازن بین پلیت و زمین داخلی دستگاه معیوب است. ECRI توصیه میكند كه دستگاههایی كه پلیت آنها مستقیماً زمین هستند با دستگاههایی با خروجی ایزوله شده یا دستگاههای زمین مرجع، جایگزین شوند.
بر اساس استاندارد ANSI/AAMI:HF18-1993 خروجی ژنراتور تا میزان 90% عدد انتخابی قابل است. همچنین بر اساس این استاندارد بررسی خروجی ژنراتور با مقاومت متغیر در حالت بایپولار در محدوده 1000-10 اهم و در حالت منوپلار در محدوده 2000-50 اهم قابل انجام است. همچنین بر اساس استاندارد IEC 601-1 حداكثر جریان نشتی قابل قبول 40 میكروآمپر است. در استاندارد ANSI/AAMI میزان نشتی جریان فركانس بالا بهصورت تابعی از طول سیم بیان شده است.
آزمونهای كمی لازم در كالیبراسیون و نگهداشت پیشگیرانه و محدوده مجاز آنها در جدول زیر بهطور خلاصه آورده شده است:

شرح آزمون محدوده مجاز 

مقاومت زمین بدنه كمتر از 5/0 اهم (در بدنه و پدال پایی)
مقاومت زمین پلیت در دستگاههایی كه زمین مرجع دارند بیش از 20 مگااهم و در دستگاههایی كه خروجی آنها زمین شده است تقریباً 15/0 اهم 
جریان نشتی بدنه كمتر یا مساوی 300 مگااهم 
توان یا جریان خروجی با توجه به مشخصات سازنده تعیین میشود
ایزولاسیون خروجی كمتر یا مساوی w5 








دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: کالیبراسیون-کالیبره کردن -کالیبره کردن دستگه های پزشکی-کالیبراسیون تجهیزات پزشکی-کالیبراسیون در مهندسی پزشکی-QC ، كالیبراسیون 5 دستگاه تجهیزات پزشكی ،
آخرین ویرایش: - -

اصول نگهداری دستگاه جنین یاب

1390/07/3 13:04

نویسنده : شهرام قاسمی
ارسال شده در: تجهیزات پزشکی ،
اصول نگهداری دستگاه جنین یاب

‌سونیكید دستگاهی جهت تشخیص صدای قلب جنین و محاسبه تعداد ضربان قلب آن است. این دستگاه بر اساس تئوری داپلر با سیستم ما فوق صوت و از طریق پروب تبدیل‌كننده ، صدای قلب جنین را منعكس كرده كه از طریق بلند گو یا گوشی شنیده می شود و هیچ‌گونه خطری از لحاظ اشعه و امواج الكتریكی یا الكترو مغناطیس ندارد . 
دستگاه سونیكید بسته به نوع آن ظرف مدت 6-5 ساعت  شارژ می شود و به مدت 10-5 ساعت  با باطری قابل استفاده است.
 

اجزاء تشكیل دهنده

1-  پروب : وظیفه ارسال یك موج اولتراسوند به داخل رحم مادر و دریافت موج بازگشت را به عهده دارد. پروب شامل حداقــــل دو كریستال پــیزوسرامــیـــك برای ـــتبدیـــل ســیــگــنال الكتریكی به امواج ماوراء صوتی در نیمه فرستنده و تبدیل امواج ماوراءصـــــوت بـــــه ســیــگــنال الــكتریــكـــــی در بخــــش گــیرنده است.كریستالٍ‌ها در یـك صفـحه قرار ندارند و نسبت به هم زاویــــه كـمـــی دارند. جـنس كریستال‌های فرستـنده و گـیرنده یكسان است اما تعداد آنٍ‌ها می‌تواند متفاوت باشد.
2-   نمایشگر تعداد ضربان قلب نوزاد : تعداد ضربان قلب نوزاد را كه توسط دستگاه محاسبه شده است نمایش می دهد .
3- سیم برق : تامین نیروی الكتریكی لازم دستگاه از برق شهر را به عهده دارد. 
4-  باطری : هركجا كه امكان استفاده از برق شهر برای تغذیه دستگاه وجود ندارد نیروی الكتریكی دستگاه را تامین میٍ‌كند. 
5- فیوز : جهت حفاظت الكتریكی دستگاه پیش بینی شده است .
6-  كلید اصلی : روشن و خاموش شدن دستگاه را به عهده دارد. 
7- نمایشگر میزان شارژ باطری : میزان نیروی الكتریكی ذخیره شده در باطری دستگاه را نمایش می دهد .
8- ركوردر صدای قلب نوزاد : صدای قلب جنین را ذخیره میٍ‌كند تا بتوان در مراحل بعدی از آن استفاده كرد .
9-     محل اتصال پروب : از این قسمت پروب به دستگاه وصل می شود. 
10- محل اتصال گوشی : جهت اتصال یك هدفون به دستگاه به كار می رود. 
11- بخش فرستنده: شامل یك نوسان ساز موج سینوسی با فركانس حدود 2 مگا هرتز است كه سیگنال الكتریكی تولید شده پس از تقویت دامنه و توان و تطبیق امپدانس به كریستال فرستنده كوپل می شود.
12- بخش گیرنده:سیگنال الكتریكی دریافتی در كریستال گیرنده پس از تطبیق امپدانس و فیلتر و تقویت صوتی تغییرات حركت قلب جنین را به گوش می رساند.

نكات ایمنی و حفاظت  
1-به پروب و سیم دستگاه نباید هیچ‌ٍگونه ضربه یا فشاری وارد شود . 
2-برای مــحافـظت از پروب ، پس از استفاده ، بـه وسیلـه یـك دستمال كاغذی یا تكه ای پارچه تمیز ژل روی آن را پاك كرده و پروب را در یك گاز یا كمی پنبه پیچیده و درجای خود قرار دهید . 
3-دقت كنید كه سیم دستگاه زیر وسایل سنگین یا تیز قرار نگیرد.

طرز استفاده
1-برای گرفتن صدای قلب جنین به‌ٍطور واضح حتما از ژل اولتراسوند استفاده كنید.  
2-چراغ قرمز نشان دهنده روشن بودن دستگاه و چراغ سبز نشان دهنده وصل بودن دستگاه به برق شهر است ( جهت شارژ شدن باطری .) 
3-در صــورــتــی‌كــه چراغ ضـعـیــف بــودن باطری ، روشــن شود،دستگاه را جهت شارژ مجدد  ، به برق شهر  متصل كنید . 
4-بجز در موارد ضروری صدای دستگاه را در مقدار حداكثر قرار ندهید.

نحوه عملكرد دستگاه
در ایـن دستـگاه‌ٍها مبدل فرستـنده بـه یـك اسـیـلاـتور وصل می‌شوند و به طور پیوسته امواج ماورا صوت را به طرف جنین مورد نظر می فرستند این امواج پس از برخورد با قلب جنین  و برگشتن back - scatter() ،  از طریق مبدل گیرنده كه در همان پروب قرار دارد گرفتـه شده و بـه سـیـگـنال الـكتریـكـی ـتبدیـل می‌شوند. 
فركانس موج برگشت همان فركانس موج تابش است اما حركت قلب جنین  تغییر می كند كه متناسب با سرعت ضربان قلب است.

انتخاب فركانس
انتخاب فركانس بهینه برای سیستم با توجه به دو موضوع انجام می شود: 
1- برای نفوذ خوب و بد و بدون جذب زیاد، یك فركانس كم بهترین انتخاب است زیرا تضعیف بافتٍ‌ها به طور غیر خطی با افزایش فركانس زیاد می شوند. 
2- برای افزایش توان برگشتی حاصل از مجموعه و همچنین دقت بالاتر یك فركانس زیاد بهتر است، زیرا هر سلول با مقدار بیشتری از سیگنال های ارسالی برخورد می كند.

پارامترهای مهم درمقایسه یك دستگاه جنین یاب
1)  استحكام كافی پروب در مقابل ضربه،نفوذ آب و ژل
2) كیفیت خوب كریستال‌ٍهای پروب
3) كیفیت بالای اجزای الكترونیك گیرنده و فرستنده برای حصول به صدای خوب
4)  امكان استفاده از برق و باطری قابل شارژ
5) امكان حمل و نقل آسان
6) ایمنی كامل كاربر و بیمار
7) راحتی كار با دستگاه
8) امكان نمایش FHR و انقباضات رحم
9) امكان اتصال به سانترال و كامپیوتر
10)  قیمت متناسب با امكانات و كیفیت دستگاه
11)  خدمات گارانتی و پشتیبانی مناسب

بررسی چند اشكال رایج در سونیكیدها 
یكی از رایج ترین اشكالات موجود در سونیكید ها خرابی پروب است . این خرابی گاهی به دلیل قطع سیم در ابتدا یا انتهای آن جایی كه سیم به فیش پروب و نیز جایی كه به قسمت اصلی پروب متصل می شود اتفاق می افتد كه با قطع كردن سیم و لحیم‌كاری مجدد مشكل حل می شود . گاهی كریستالٍ‌های پروب به‌ٍدلیل ضربه صدمه می خورند كه در این حالت باید كل پروب تعویض شود . عموما در این حالت كاربران از صدای ضعیف دستگاه گله می كنند.




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: کالیبراسیون-کالیبره کردن -کالیبره کردن دستگه های پزشکی-کالیبراسیون تجهیزات پزشکی-کالیبراسیون در مهندسی پزشکی-QC ، اصول نگهداری دستگاه جنین یاب ، دستگاه جنین یاب ، جنین یاب ، اصول نگهداری دستگاه ،
آخرین ویرایش: - -

كالیبراسیون 5 دستگاه تجهیزات پزشكی

1390/07/3 13:04

نویسنده : شهرام قاسمی
ارسال شده در: تجهیزات پزشکی ،
ونتیلاتور:

ونتیلاتور دستگاهی است كه تنفس را برای بیمارانی كه بهطور طبیعی قادر به تنفس نبوده یا احتیاج به كمك دارند، فراهم مینماید. ونتیلاتور با استفاده از یك فشار مثبت ریهها را باد میكند. فشار در داخل ریهها متناسب با حجم گاز افزایش مییابد، كه این فشار مثبت توسط لولههای مخصوص به ریهها منتقل میشود. در بعضی ونتیلاتورها یك سوئیچ جهت تعویض فاز از دم به بازدم در داخل دستگاه وجود دارد. در بعضی دیگر برگشت الاستیك سینه بهطور طبیعی خروج گاز در هنگام بازدم را باعث میشود، البته در مدلهای دیگر فشاری كمتر از اتمسفر باعث ایجاد فشار منفی در فاز بازدمی میگردد.
اساساً تقسیمبندی ونتیلاتورها به دو صورت انجام میگیرد، اول از جهت چگونگی طراحی ونتیلاتور برای مكانیزم تهویه به این معنی كه دستگاه دارای چه مد تهویهای است و اینكه این حالات بر چه اساسی تقسیمبندی میشوند.
در تقسیمبندی حالات تهویه هوایی میتوان گفت دستهای از آنها كلاسیك هستند كه تمامی ونتیلاتورها این ویژگی را دارا هستند (مثل Simv) و دسته دیگر حالتهایی كه مخصوص كمپانی سازنده ونتیلاتور است.
نوع دوم تقسیمبندی از این جهت است كه ونتیلاتور بیمار را در چه محدوده سنی حمایت میكند، این مسأله بسیار مهم است كه محدوده كاری ونتیلاتور از جهت سن بیمار مشخص باشد. حتی كسی كه درخواست ونتیلاتور میكند باید دقیقاً مشخص كند كه ونتیلاتور را برای چه منظوری میخواهد استفاده كند.
از لحاظ سیستم كنترل این دستگاهها به دستگاههای با كنترل فشار، دستگاههای با كنترل زمان و دستگاههای با كتنرل فلو تقسیم میشوند. پارامترهایی كه در ونتیلاتور از لحاظ تنظیم دارای اهمیت هستند، عبارتند از زمان، فلو، نرخ تنفس، فشار، نوع تهویه و حجم. یك دستگاه ونتیلاتور بهطور كلی شامل یك مدار تنفسی تغییرپذیر، یك منبع گاز، یك سیستم كنترل و نمایشگر شكل موج و آلارمها است.
این دستگاه دارای سطح خطر بالاست و باید در هر دوره زمانی 6 ماهه نگهداشت پیشگیرانه برای آن انجام میشود.
پارامترهای مهم جهت تست و آزمون كالیبراسیون:
- تست جریان در الگوهای مختلف تنفسی
- تست فشار در الگوهای مختلف تنفسی 
- تست حجم در الگوهای مختلف تنفسی 
- بررسی و ارزیابی منحنی غلظت O2
- بررسی زمان دم وبازدم و نسبت به آنها 
- بررسی نرخ تنفس در دقیقه 

تجهیزات مورد نیاز جهت انجام آزمون كمی كالیبراسیون و نگهداشت پیشگیرانه:

1- آنالایزر اكسیژن 
2- گیج فشار یا اندازهگیر با رزولوشن 2cmH2O+12cm H2O
3- شبیهساز ریه با یك تستر قابل تنظیم ونتیلاتور یا ظرفیت ریه 
4- اندازهگیر جریان نشتی یا آنالایزر ایمنی الكتریكی 
5- اهممتر اندازهگیر مقاومت زمین

منویی كه توسط ونتیلاتور اعمال میشود (برحسب لیتر در دقیقه) باید به اندازه كافی زیاد باشد تا در مدت دم هوای كافی را به ریهها برساند. هر چه زمان كوتاهتر باشد، باید فلوی بیشتری را به كار برد. در تست فلو اندازهگیری دوطرفه جریان یا فلوی گاز در هر كدام از تجهیزات تنفسی ممكن میشود. این تست به طور ویژهای برای بررسی مسیر انحراف فلو در یك ونتیلاتور یا خروجی فلومتر استفاده میشود. یك ترنسدیوسر جریان دوسویه راه سادهای را برای وسایل تست عملكرد ریوی فراهم میكند، در نتیجه دو محدوده اندازهگیری مهیا میشود.
فشاری كه باید اعمال شود به خواص الاستیك و مقاومتهای ریه بستگی دارد. در یك ریه سالم فشاری در حدود mbar 20-10 كافی است، اما اهنگامی كه مقاومت افزایش مییابد، میتوان فشار را تا mbar 60-40 و حتی بیشتر نیز افزایش داد. فشاری كه روی مجاری هوایی بیمار اعمال شد، و در فاز دم تنفس اندازهگیری میشود، فشار مجاری هوایی (Airway Pressure) نام دارد.

فشار كار دستگاه (working Pressure) فشاری است كه تحت آن هوای موجود در دستگاه به طرف ریهها به جریان درمیآید. این فشار بیش از فشار مجاری هوایی است، اما تأثیری روی مجاری هوایی ندارد. شكل منحنی فشار، پیك فشار و فشار مثبت انتهای بازدمی (PEEP) نیز از اهمیت ویژهای برخوردار است. شكل منحنی فشار مجاری هوایی به خواص مكانیكی ریهها و الگوی فلوی دمی بستگی دارد. حداكثر فشاری كه در فاز فلو ایجاد میشود (Peak Pressure) نشانه مقاومت هنگام دم است. در تست فشار توسط آنالایزر انتخاب فشار سطح پایین، سطح بالا و مسیر فشار میتوان عملكرد ونتیلاتورهایی كه برپایه كنترل فشار هستند یا خروجی گازهای مختلف را بررسی كرد. در تست حجم میتوان حجم دم به دم نمایش داده شده توسط یك ونتیلاتور را بررسی نمود البته با استفاده از منحنیهای رسم شده بررسی اشكلات دریچههای رطوبتی، مسدودكنندههای خطوط و فیلترها نیز امكان دارد.
نمایش میزان و منحنی غلظت اكسیژن هر فلویی از طریق پورتهای جریان را باید مد نظر قرار داد.
آزمونهای كمی كالیبراسیون و نگهداشت پیشگیرانه (PM) دستگاه ونیتلاتور به همراه محوده مجاز آنها به طور خلاصه در جدول زیر آورده شده است:

شرح آزمون محدوده مجاز 

اندازهگیری مقاومت زمین كمتر یا مساوی 5/0 اهم 
اندازهگیری جریان نشتی كمتر یا مساوی 300 میكروآمپر 
كنترلهای باید 10%+- تنظیمات كنترلی باشد 
پارامترهای مانیتورشده و آلارمها نشانگرها باید 10%+- مقادیر شبیهسازی شده و آلارمها باید 10%+- تنظیمات را نشان دهند.

مانیتورینگ

با توجه به شكل و نوع دستگاه، سیستمهای مانیتورینگ، شكل موجها و اطلاعات عددی پارامترهای مختلفی همچون میزان ضربان، سرعت تنفس، فشار خون سیستول، دیاستول و میانگین آنها، دمای بدن، میزان SPO2، SVO2، خروجی و غلظتهای گازی راههای هوایی را نشان میدهند.
مانیتورینگ وسیله ارزشمندی است كه به پرستاران به صورت پیوسته، اطلاعاتی درباره بیمار جهت ارزیابی وضعیت وی، میدهد. با استفاده از این اطلاعات، پرستاران میتوانند ارزیابی بهتری از شرایط بیمار داشته باشند و تصمیمات درمانی بهتری را اتخاذ كنند.
ECG نمایش داده شده توسط مانیتورینگ، فعالیت الكتریكی قلب را نمایش میدهد و تغییرات مهم در میزان ضربان و ریتم قلبی را مشخص میكند.
بینظمیهای ECG میتواند در اثر تغییرات در غلظت الكترولیتی و تعادل اسیدی بدن، افزایش فعالیت متابولیك، تغییرات نورولوژیك، واكنشهای دارویی و ... به وجود آید. اندازهگیری فشار خون (به صورت تهاجمی یا غیرتهاجمی) یك شاخص حیاتی از شرایط فیزیولوژیكی بدن است، در بسیاری از روشهای تشخیصی مورد استفاده، شاخص تغییرات فشار خون، میزان كارایی قلب در پمپ كردن خون را نشان میدهد. مانیتور كردن دمای بدن در مورد هیپوترمیا (كاهش دمای بدن) یا هایپرترمیا (افزایش دمای بدن) در هنام بیهوشی عمومی و به خصوص در هنگام اعمال جراحی مهم است. دمای بدن همچنین در مانیتور كردن علایم حیاتی نوزادان جهت ارزیابی شرایط متابولیك عمومی و یا تشخیص وجود عفونت در بدن آنها مهم است.
نرخ تنفسی نیز تقریباً در تمام بیماران نمایش داده میشود، نرخ تنفسی نوزادان، جهت آشكار شدن آپنه (خفگی) در آنها استفاده میشود.
بسیاری از مانیتورینگها امكان گرفتن پالس اكسیمتر بیماران را نیز فراهم میكند كه این مسأله امكان ارزیابی تغییرات سطح غلظت اكسیژن بیماران را میدهد و شاخصی جهت ارزیابی ونتیلاسیون (تهویه) مؤثر انجام شده در بدن است. پالس اكسیمتر امكان مانیتور پیوسته SPO2 را میدهد و نیاز به استفاده از آنالایزرهای بلادگز آزمایشگاهی جهت تحلیل میزان اكسیژن خون را كاهش میدهد. پالس اكسیمتر، تست سریعی از سطح و میزان تنفس در نوزادان ارائه میدهد. این موضوع به خصوص برای مانیتور كردن وضعیت نوزادانی كه تحت درمان با اكسیژن قرار دارند بسیار مهم است و همچنین برای مواظبت از بیمارانی كه حیات آنها وابسته به استفاده از ونتیلاتوراست، بسیار حیاتی است.
برای كالیبراسیون یك دستگاه مانیتورینگ باید هر یك از این موارد را به تنهایی بررسی كرد.

تجهیزات مورد نیاز برای انجام آزمونهای كالیبراسیون و نگهداشت مانیتورینگ:
1- سیمولاتور NIBP
2- سیمولاتور ECG
3- سیمولاتور SPO2
4- اهمسنج اندازهگیر مقاومت زمین 
5- آنالایزر ایمنی الكتریكی یا سنجشگر نشتی جریان 

دستگاههای الكتروكاردیوگراف و همچنین مانیتورینگها دارای كلیدی به نام STD هستند. با فشار این كلید یك موج مربعی یك میلیولت DC جهت تنظیم حساسیت و كالیبراسیون دستگاه قبل از قرار گرفتن نوار استفاده میشود. در صورت تغییر در شكل موج یا اندازه آن تعمیر و سرویس دستگاه و انجام دقیقتر تستهای كالیبراسیون ضروری است. آزمونهای مختلفی جهت تست یك دستگاه ECG وجود دارد كه میتوان به آزمون ثابت زمانی و آزمون نوسانهای میرا اشاره كرد. در هر یك از این آزمونها از ویژگیهای كلید STD استفاده میشود. اگرچه وجود كلید STD میتواند با ارسال موج مربعی یك میلیولت قابلیت اعتماد اولیه نسبت به نتایج به دست آمده از الكتروكاردیوگراف را فراهم آورد اما انجام تستهای كامل كالیبراسیون به منظور اطمینان از صحت و عملكرد سیستم ضروری است.
پارامترهای مهم جهت تست و آزمون كالیبراسیون: 
- بررسی پاسخ فركانسی دستگاه (Frequency Response)
- بررسی خطی بودن پاسخ (Linearity)
- بررسی دقت دامنه (Amplitude Accuracy)
- بررسی صحت میزان ضربان (Beat-Per-minute)
- بررسی میزان Gain/damping
- بررسی پاسخدهی فیلتر باندگذر
- بررسی انجام فیلتراسیون توسط دستگاه (Notch filter)
- بررسی عملكرد دستگاه (تستهای بالا) در آریتمیهای مختلف 
یك كالیبراتور مناسب باید قابلیت اتصال هر دوازده اشتقاق را دارا باشد و بتواند شكل موجهای زیر را بدون نقص و با دقت بالا تولید نماید.
الف- شكل موج ECG با 30، 60، 120، 180 و 240 ضربان در دقیقه 
ب- موج مربعی شكل با فركانس 2 هرتز 
ج- موج سینوسی با فركانس 10، 40، 50، 60، 100 هرتز 
د- موج سینوسی با فركانس 2 هرتز 
همچنین با شبیهسازی آریتمیهای شایع قلبی، قابلیت عملكرد، صحت و دقت دادههای اندازهگیری در حالتی كه بیمار دچار مشكل قلبی باشد، مورد بررسی قرار گیرد. كالیبراتور باید این قابلیت را داشته باشد كه دقت دامنه موج را نیز بررسی نماید. زیرا اغلب دامنه موج از ارزش تشخیصی برخوردار است، معمولاً این بررسی بر روی اشتقاق I و با اندازههای 5/0، 1، 5/1 و 2 میلیولت باید اجرا گردد.
شبیهسازی شكل موجهای متفاوت باعث میگردد تستهای مختلفی بر روی دستگاه الكتروكاردیوگراف انجام شده و صحت عملكرد آن از جنبههای گوناگون مورد بررسی واقع شود. در زیر به انواع متخلف این شبیهسازیها به همراه كاربردشان اشاره میگردد:
- موج مربعی با فركانس 2 هرتز: برای بررسی دقت دامنه كاربرد دارد و بیانگر مقدار gain/damping است.
- موج مربعی با فركنس 10 هرتز: این شكل موج برای بررسی پاسخدهی فیلتر باند گذر كاربرد دارد.
- موج سینوسی با فركانس 40 هرتز: به مظور بررسی پاسخدهی به فركانسهای پایین (Low Frequency response) مورد استفاده قرار میگیرد.
- موج سینوسی با فركانس 60 و 50 هرتز: كارآیی این شبیهسازی در بررسی عملكرد دستگاه جهت انجام فیلتراسیون (notch filter) است.
- موج سینوسی با فركانس 100 هرتز: عملكرد سیستم در مواجهه با فركنسهای بالا (High-end frequency roll-off) مورد ارزیابی قرار میگیرد.
بر اساس استاندارد ANSI/AAMI:EC-13-1992 زمان لازم برای اندازهگیری میزان ضربان حداقل 20 ثانیه پس از انتخاب ضربان مورد نظر است. همچنین بر اساس این استاندارد بررسی پاسخ فركانس با توجه به نوع ورودی تعریف میشود و در بررسی دقت دامنه حداكثر خطای قابل قبول 1-/+ درصد است. 
در شرایطی كه بخواهیم به میزان اكسیژن داخل خون نظارت داشته باشیم، باید بتوانیم میزان درصد اشباع هموگلوبین با اكسیژن شریانی را به صورت مداوم مانیتور كنیم. توسط یك دستگاه پالس اكسیمتر میزان درصد اشباع هموگلوبین با اكسیژن (O2 Saturation) و نرخ ضربان قلب به صورت غیرتهاجمی قابل اندازه گیری است.

اكسیژن سنجی یا پالس اكسیمتری با قرار دادن یك سنسور بر بستر عروق دارای شریانچههای نبضدار میسر میشود. این كار توسط یك سنسور نوری كه بر روی عروق شریانی نبضدار قرار میگیرد، انجام میشود. فرستنده یك LED و گیرنده یك فتودیود است.
از آنجایی كه این دستگاه در بخشهای حساس و ویژه بیمارستان نظیر اتاق عمل، NICU، ICU و CCU مورد استفاده قرار میگیرد، صحت عملكرد آن دارای اهمیت ویژهای است، زیرا خروجی این دستگاه پایهای در تشخیص و درمان بیمار است. عمده مشكلات این دستگاهها مربوط به سنسور آن و فرستندهها و گیرندههای نوری آن است. ضمن آنكه خود دستگاه در بخش تولیدكننده نور و تحلیل آن ممكن است دچار مشكل شود.

پارامترهای مهم جهت تست و آزمون كالیبراسیون: 
- بررسی میزان مشخص SPO2 در ضربانهای مختلف 
- برسی میزان SPO2 در ضربانهای مشخص 
- بررسی دامنه پالس به منظور اطمینان از عملكرد دستگاه 
در بررسی هر پالس اكسیمتری، استفاده از منحنی مشخصه جدول به كار رفته (R-Curve) به منظور اندازهگیری دقیق الزامی است.
از آنجایی كه فشار خون یكی از عوامل اولیه تشخیص درمانی است، كاركرد نادرست آن میتواند پزشك را به اشتباه انداخته و مراحل درمان را طولانی و در مواقعی با مشكلات جدی روبهرو سازد. از این رو كالیبراسیون و نگهداری پیشگیرانه از دستگاه به ظاهر سادهای نظیر فشارخونسنج در فرآیند درمان از اهمیت بالایی برخوردار است.

پارمترهای مهم جهت تست و آزمون كالیبراسیون:
- بررسی میزان نرخ نشتی سیستم 
- بررسی صحت اندازهگیری فشار با توجه به زینهبندی فشارسنج (بررسی فشار استاتیك)
- بررسی صحت فشار سیستولیك و دیاستولیك (بررسی فشار دینامیك). این نوع اندازهگیری برای ارزیابی عملكرد مانیتورینگها نیز كاربرد دارد.
- انجام كلیه آزمونهای ذكر شده در حالتهای adult، Neonate، Arrhythmia با توجه به MAP و همچنین BPM مختلف.
- بررسی نرخ و زمان Inflate/Deflate
بر اساس استاندارد ANSI/AAMI:SP-10-1992 فشار كاف نباید هیچگاه از mmHg 330 تجاوز كند. همچنین بر اساس این استاندارد خطای قابل قبول در اندازهگیری فشار mmHg3-/+ یا 2%-/+ مقدار خوانده شده است.


پمپ تزریق:

با پیشرفت پزشكی و داروسازی هم تنوع داروها افزایش یافت و هم نحوه استفاده از آنها متنوعتر و در بسیاری موارد مشكلتر گردید. به طوری كه در مواردی لازم شد دارو به صورت قابل تنظیم به بیمار تزریق گردد و به دنبال این نیاز پمپهای اینفیوژن ساخته شدند. از تفاوتهای موجود در این پمپها میتوان به تعداد كانالهای آنها، محدوده جریان قابل تنظیم، برنامه ریزی برای دستگاه از قبیل تنظیم حجم و زمان تزریق، محاسبه جریان و دوز داروی تزریقی و شناسایی ستهای مختلف سرم توسط دستگاه اشاره كرد.
پارامترهای مهم جهت تست و آزمون كالیبراسیون:
- بررسی میزان حجم خروجی دستگاه 
- بررسی متوسط نرخ حجم خروجی 
- بررسی Back Presure
- بررسی زمان تزریق 
- بررسی نوسانات فلوی خروجی با زمان 
- بررسی حجم انباشته 
یك پمپ اینفیوژن مناسب باید قابلیت استفاده به كلیه ستهای سرم داخلی و خارجی را داشته باشد. همچنین دارای آشكارساز حباب هوا و قطره از نوع اولتراسونیك باشد. سیستم آلارم برای موارد ضروری مثل تمام شدن تزریق، انسداد در مسیر تزریق و بالا رفتن فشار، قابلیت Blous، انتخاب جنس از نظر مقاومت مورد نظر. حافظه جهت ذخیره اطلاعات بیماران مختلف را دارا باشد. همچنین باید امكان VIBI (Volume to be infused) را داشته باشد. در این حالت میتوان حجم و دوز نهایی دارو را برای دستگاه تعریف كرد، به این ترتیب وقتی حجم یا دوز مورد نظر تزریق شد دستگاه خودبه خود متوقف شده و آلارم میزند. همچنین قابلیت KVO (Keep Vein Open) را نیز باید دارا باشد، در صورتی كه تزریق به هر دلیل متوقف گردد برای جلوگیری از انسداد سر سوزن و نیز بسته شدن رگ مقدار كمی دارو با سرعت بسیار كم تزریق میگردد. تجهیزات مورد نیاز برای انجام كالیبراسیون و نگهداشت پیشگیرانه (PM):
1- آنالایزر اینفیوژن پمپ 
2- فشارسنج 
3- اندازهگیر نشتی جریان یا آنالایزر ایمنی الكتریكی
4- اهممتر اندازهگیر مقاومت زمین 
5- سیلندر 50 میلیلیتری 
6- Stop watch

دقت فلوی دستگاه را میتوان در دو مقدار فلوی متداول همچون ml/hr 10 و 100 اندازهگیری كرد. بدین منظور میتوان از یك آنالایزر اینفیوژن پمپ استفاده كرد یا برونده دستگاه را در یك سیلندر جمعآوری نمود. خروجی دستگاه در سیلندر باید حداقل به ml 10 برسد.
سپس فاصله زمانی و حجم جمعآوری شده را محاسبه كرده و نرخ انتقال فلو را برحسب ml/hr به دست میآید. همچنین میزان خطای فلو از فرمول 
فرمول 
محاسبه میگردد.
بسیاری از پمپهای اینفیوژن intra Venous با 5% مقدار تنظیم شده نرخ فلو فعال هستند. پمپهای تغذیه داخلی و كنترلكنندههای اینفیوژن با 10% مقدار تنظیم شده فعالیت میكنند. اگر پمپهای اینفیوژن برای شمارش قرصها طراح شدهاند، نرخ انتقال فلو باید برحسب drop/min تنظیم شود. تبدیل قرصها به میلیلیتر بسیار پیچیده است، بدین منظور بهتر است در حدود 3 تا 5 دقیقه دستگاه را در محدوده میانی تنظیم كرده و سپس در حدود 2 دقیقه تعداد
 
منبع
نویسنده: خدیجه احمدی-فاطمه منتجبی
شماره 65 ماهنامه مهندسی پزشکی



دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: کالیبراسیون-کالیبره کردن -کالیبره کردن دستگه های پزشکی-کالیبراسیون تجهیزات پزشکی-کالیبراسیون در مهندسی پزشکی-QC ،
آخرین ویرایش: - -

اصول نگهداری و كالیبراسیون ECG

1390/07/3 13:04

نویسنده : شهرام قاسمی
ارسال شده در: تجهیزات پزشکی ،


همانطور كه می‌دانیم برای ایجاد انقباض و انبساط لازم جهت پمپ  كردن خون به نقاط مختلف بدن  یا به عبارت دیگر ایجاد فشار خون مناسب برای به حركت در آوردن خون در سیستم انتقال خون در بدن ،عضلات قلب نیاز به یك سیستم مستقل تحریك الكتریكی دارد. یكی از مشخصه های مهم كه بیانگر سلامت  یا بیماری قلبی است، چگونگی عملكرد این سیستم است. برای اینكه بتوان نحوه كاركرد این سیستم را مورد مطالعه قرار داد، راه های گوناگونی وجود دارد. یكی از قدیمی ترین و پر كاربرد ترین روش‌ها، مطالعه چگونگی انتشار سیگنال‌های الكتریكی قلب است. به وسیله الكتروكاردیوگراف می توان سیگنال های الكتریكی حاصل از عملكرد الكتریكی قلب را با نمونه برداری ازنحوه انتشار این سیگنال در نواحی مختلف بدن مورد مطالعه و سنجش قرار داد.

 ‌قسمت‌های اصلی یك ECG
1- صفحه كلید:
این قسمت بسته به مدل وشركت سازنده  ECG ‌بـه لـحـاظ شـكـل ظـاهـری و نـوع كلید ها می تواند بسیار متفاوت باشد ولی به وسیله آن‌ها باید بتوان كارهای زیر را انجام داد:

1-1 - كـلید روشن و خاموش كردن دستگاه : به وسیله آن می‌توان دستگاه را روشن و خاموش كرد . 
1-2 - كـلـیـد انـتـخـاب نـوع عـملكرد دستگاه ازنظر دستی  یا خودكار: اگر با این كلید مد كاری دستگاه  بر روی  manual ‌گذاشته شود اپراتور قادر خواهد بود تا از میان لیدهای دوازده گانه هركدام را كه مورد نیاز است انتخاب‌كند. در حالی‌كه با انتخاب مد كاری  auto ‌دستگاه به طور خودكار كلیه دوازده لید را گرفته و چاپ می كند . 
1-3- كـلـیـد انـتـخـاب سـرعـت: به وسیله این كلید اپراتور دسـتـگـاه مـی تـواند بسته به نوع بیمار و توصیه پزشك سرعت حركت كاغذ را انتخاب كند . سرعت حركت كاغذ می تواند یكی از مقادیر 5 ، 25 یا  mm/s50را به خود اختصاص دهد . 
1-4- كـلـید تنظیم ضریب تقویت موج خروجی (gain): به وسیله این كلید می توان اندازه موج رسم شده بر روی كاغذ را تنظیم كرد . مقادیر معمول   گین 5/0 ،‌ 1  یا   cm/mv2است . 
1-5- كلید فیلتر : از این كلید برای فعال  یا غیر فعال كردن فیلتر دستگاه استفاده می شود . 
1-6- كـلـیـدهـای انـتـخـاب لـیـد: بـه وسـیـله این كلیدها در صـورتی‌كه در مد كاری  manual ‌باشد می توان لید مورد نظر خود را انتخاب كرد . قابل ذكر است كه این كلید ( یا كلیدها ) در مد auto ‌غیر فعال هستند . 
1-7- كـلـیـد mv1: به وسیله این كلید یك سیگنال به اندازه mv1 ‌در خروجی ایجاد می شود كه به جهت تست خروجی و نیز تنظیم قلم می توان از آن  بهره جست . 
1-8- كلید تنظیم صدا: به وسیله آن می‌توان بیزر (beezer) دسـتگاه را قطع  یا شدت صدای آن را تنظیم كرد. این كلید در بعضی از مدل‌ها وجود ندارد . 
1-9- كلید شروع  (start): به وسیله این كلید و پس از انجام تنظیمات لازم ، دستگاه شروع به گرفتن نوار از بیمار می كند . 
1-10- كلید پایان (stop): در مد  manual ‌برای اتمام كار باید از این كلید استفاده كرد.  در بسیاری از دستگاه های  ECG ‌كلید  start ‌و  stop ‌در یك كلید ادغام شده اند. 
2- اتصالات: مشتمل بر كابل برق ، سیم زمین (earth) و كابل اتصال لیدها است . 
"كابل برق جهت تامین جریان و ولتاژ مورد نیاز دستگاه از برق شهری است  .
َ به منظور رعایت مسائل ایمنی و جلوگیری از اثرات نـامـطـلـوبی كه امواج الكتریكی و الكترومغناطیسی موجود در مـحـیـط بـر روی كیفیت  ECG گرفته شده از بیمار می گذارد ، اسـتـفـاده از كـابل زمین الزامی است . بسته به امكانات موجود می‌توان از كابل كشی زمین ، لوله كشی آب ، شوفاژ و در نهایت در صورت در دسترس نبودن هیچ یك از موارد فوق از تخت بیمار برای اتصال سیم زمین استفاده  كرد . 
$ كابل اتصال لیدها بسته به نوع دستگاه می تواند شامل 3 ، 6 یا دوازده لید باشد ولی اكثر دستگاه‌های  ECG ‌موجود در بازار تـوانـایـی دریـافت و پردازش دوازده لید را دارند . قسمت‌های تشكیل دهنده این كابل به شرح زیر است : 

 سوكت اتصال كابل به دستگاه  ECG
 مـدار الـكـتـریـكـی مـحـافـظ تـقـویـت كننده: دستگاه‌های الـكتروشوك و الكتروكوتر باعث اعمال ولتاژهای بالایی به بدن می شوند . با توجه به اینكه همزمان با كار این دستگاه‌ها نیاز به ثبت ECG نیز است لذا نیاز به مداری داریم تا از تقویت كننده محافظت كند.
ولتاژ آتش: به ولتاژی می گویند كه اگر به دو سر لامپ نئونی اعمال شود مقاومت آن تغییر كرده و به صورت یك اتصال كوتاه در مدار عمل می كند.  طبق استاندارد AAMI ‌جریان ورودی تقویت كننده نباید از 50 میكرو آمپر تجاوز كند . لذا برای این مـقـصــود از دیـودهـایـی اسـتـفـاده مـی شـود كـه در حـالـت عـادی مقاومت كمی دارند ولی با افزایش جریان ورودی مقاومتشان افزایش یافته و نمی گذارند جریان ورودی به تقویت كننده از این حد تجاوز كند . 
3- صـفـحـه نـمایش: صفحه نمایش از قسمت‌های الزامی دستگاه نیست و در مدل‌های قدیمی و برخی از مدل‌های جدید نیز از ابزارهای دیگری برای نمایش اطلاعات سود می جویند . صـفـحـه هـای نـمـایش به كار رفته در انواع مختلف ECGهای مـوجـود در بـازار از نـوع LCD هـای سـیاه و سفید تك خطی یا گـرافـیكی و نیز LCDهای رنگی هستند و بسته به نوع و مدل دسـتـگـاه از آن‌هـا بـرای نـمـایـش تـنـظیمات دستگاه و در برخی مـدل‌هـا نـمـایـش خـروجـی  ECG گـرفـتـه شده از بیمار استفاده می‌شود .
 ‌4- بـرد تـغـذیـه  (power): این برد وظیفه تبدیل ولتاژ برق شهری را به ولتاژ مورد نیاز دستگاه برعهده دارد و بسته به نوع دستگاه از قسمت‌های مختلفی تشكیل می شود كه عمده ترین آن‌ها به شرح زیر است :
 سلكتور V(  110/220) فقط در بعضی از مدل‌ها
 فیوز محافظ ( فقط در بعضی از مدل‌ها )
 مدارات ایزولاسیون
 ترانس كاهنده یا اتوترانس كاهنده 
 مدارات یكسو كننده 
 مدارات تثبیت كننده 
 فن ( فقط در بعضی از مدل‌ها )
ورودی برقDC () فقط در بعضی از مدل‌ها
 ‌5- باطری: اغلب  ECGهای موجود علاوه بر استفاده از برق شـهـری ، از یـك بـاطـری قـابـل شـارژ نـیز به جهت تامین انرژی الكتریكی مورد نیاز دستگاه در مواقعی كه استفاده از برق شهری ممكن نیست سود می جویند.

انـواع بـاطـری هـایـی كـه در  ECGهـای گـونـاگـون به كار می‌روند عبارتند از :
باطری‌های نیكل كادمیوم NI-Cd
 باطری‌های سرب اسید  SLA
6- چـاپ‌گـر یـا ثـبـات (RECORDER): بـه جـهـت چـاپ اطلاعات  ECG گرفته شده از بیمار بر روی كاغذ از این سیستم استفاده می شود وشامل قسمت‌های زیر است :
 رسام : كه وظیفه ثبت اطلاعات را بر روی كاغذ به عهده دارد و از لـحاظ نحوه ثبت اطلاعات به گونه های زیر تقسیم بندی می‌شود :
 رسام‌های دارای قلم‌ جوهری 
  رسام‌های دارای قلم‌حرارتی 
!رسام‌های ماتریس حرارتی یا كریستال حرارتی
مدل آخر كه امروزه به دلیل مزایای مختلفی كه دارد از دو مدل دیگر پر كاربرد تر است بسته به نوع دستگاه می‌تواند در آن واحد یك یا چند موج را بر روی كاغذ رسم كند .
 سیستم تغذیه كاغذ: وظیفه تامین كاغذ مورد نیاز رسام را به جهت رسم نمودار  ECG و با سرعت مورد نظراپراتور به عهده دارد . برای این كار از یك موتور  DC ‌استفاده می‌شود كه برای تغییر سرعت آن ولتاژ كاری آن را به وسیله مدارات كنترلی تغییر می دهند . برای هدایت كاغذ از مخزن تا مقابل رسام و درنهایت خروج آن از دستگاه از یك سری غلطك و چرخ‌دنده استفاده می شود .
 مـخـزن كـاغـذ: كـاغـذ مـورد نیاز چاپگر را در خود ذخیره می‌كند. 
 سنسور كاغذ: وجود كاغذ را در مخزن كاغذ  بررسی كرده واتمام آن‌را به وسیله آلارم به اپراتور اعلام می كند . 
 ‌7- تـقـویت كننده: تقویت كننده ECG یك تقویت كننده دیـفـرانـسـیـل اسـت كـه امپدانس ورودی بالایی دارد و باید به نـحــوی طــراحـی شـود كـه در مـقـابـل فـشـارهـای ولـتـاژ بـالای الكتروشوك و الكتروكوتر مقاوم باشد . پهنای باند فركانسی این تقویت كننده بین 05/0 هرتز تا 100 هرتز  است  . علاوه براین تقویت كننده  ECG ‌باید دارای فیلترهای مناسب  جهت حذف سـیـگـنـال‌هـای مـزاحـمـی كه بر روی دستگاه تاثیر می گذارند   باشد .
8-سـیـسـتـم پردازش ، ذخیره وانتقال اطلاعات: این سیستم بسته به نوع و مدل دستگاه می تواند كاملا با امكانات متفاوتی ظاهر شود و از سیستم انتخاب لیدها گرفته تا ذخیره اطلاعات بر روی انـواع حـافـظـه هـا ، ارسـال اطـلاعـات بـر روی شـبـكـه ، امكان تبادل اطلاعات از طریق مودم ، تشخیص آریتمی ها و گزارش آن‌ها به اپـراتـور در جـهـت تـشـخـیـص سـریـع بـیـمـاری ، تـبـادل اطـلاعـات با كامپیوتر از طریق پورت‌های دستگاه‌ را در بر گیرد.

نگهداری و سرویس دستگاه
1- در هنگام استفاده از  ECG حتما  باید  از سیم زمین استفاده  شود .
2- پس از هرنوبت كاری  یا حداقل روزی یك بار الكترودها  باید با پنبه و الكل شستشو  داده شوند .
3- در صورت گیر كردن كاغذ در بین غلطك‌ها هرگز  نباید آن را به وسیله اجسام سخت خارج  كرد .
4- حداقل هفته ای یك بار باید نوك‌ قلم  یا كریستال حرارتی‌ با پنبه و الكل سفید تمیز  شود .
5- همواره  باید از كاغذهای استاندارد و مناسب استفاده  كرد  و از به كاربردن كاغذهایی كه بزرگ‌تر  یا كوچك‌تر از سایز كاغذ دستگاه  هستند خودداری كرد .
6- اگر در  ECG  از باطری‌های  NI - CD  ‌استفاده شده است،  برای طولانی تر شدن عمر آن‌ها حتما باید این باطری‌ها به طور منظم شارژ و دشارژ شوند .
7- اگر در دستگاه  ECG  ‌از باطری های سربی استفاده شده است ، هرگز این باطری‌ها نباید كامل دشارژ شوند و بهتر این است كه همواره دستگاه  پس از استفاده برای شارژ شدن باطری به برق متصل شود.

كالیبراسیون روزانه و هفتگی دستگاه ECG
دسـتـگـاه‌ ECG ‌بـیـمارستانی، ابزاری پیچیده است و همواره  تحت شرایط سیار باید قابل اطمینان باشد. در اكثر بیمارستان‌ها، از سـوی پرسنل اتاق عمل، مراقبت كمی از دستگاه‌ها به عمل می‌آید،  اما در حال حاضر، بسیاری از بیمارستان‌ها  یك تكنسین  ECG یـا تـكـنـسـیـن تـجهیزات پزشكی   را برای بازرسی  مرتب دستگاه  در نظر  می گیرند  و تعمیرات جزئی را برای دستگاه‌های  ECG  ‌انجام می دهند.
روش مـنـاسـب، بـرای بـازرسی عملكرد روزانه یا هفتگی به شرح زیر است:
%دستگاه را روشن كرده و اجازه دهید تا برای یك دقیقه یا بیشتر  گرم شود.
ِسوئیچ عملكرد را روی  Run ‌و سوئیچ انتخاب‌گر لید را در وضعیت  STD ‌قراردهید  و بررسی كنید كه آیا اثری مشهود است یاخیر.
'دكمه كالیبراسیون mV‌1 راچند بار فشار دهید. یادداشت كنید كه:
 1)آیا لبه‌های عمودی پالس، قابل مشاهده هستند. 
2)آیا كنترل حساسیت را می‌توان برای فراهم كردن حداقل mm‌1 انحراف،تنظیم كرد. 
3)آیا پالس به طور معقول مربعی است.
)كنترل وضعیت را از طریق محدوده كلی‌ تنظیم كنید و یادداشت كنید كه آیا سوزن قادر به حركت به محدوده‌ها است یا در بالا و پایین حاشیه‌های كاغذ متوقف می‌شود. 
(همه كانكتورهای الكترود را در انتهای كابل بیمار به یكدیگر متصل كنید و سپس سوئیچ انتخابگر لید را درهر دوازده وضـعـیت بچرخانید. باید یك خط مبنای پایدار و آرامی  روی كاغذ در همه وضعیت‌های سوئیچ مشاهده شود. این آزمایش، یك سیم باز را در كابل تشخیص خواهد داد.
* هنگامی كه انتخابگر لید در  وضعیت  STD   ‌است و دكمه كــالـیـبــراسـیــون mV‌1 فـشـارداده مـی‌شـود، حـسـاسـیـت را بـرای انـحـراف mm‌10 تـنـظـیم كنید.دكمه كالیبراسیون mV‌1 را فشار داده، نگهدارید. سوزن باید mm‌10 منحرف شود و سپس  آرام به وضعیت اصلی‌ خود بازگردد.
سازندگان دستگاه ECG، ممكن است روش استادانه‌تری را بـرای بـازرسـی سـالانـه یـا نـیـم سال معین كنند، اما روش فوق‌، متداول‌ترین  اشكالات ایجاد شده را تعیین خواهدكرد  و امكان تصحیح آن‌ها را می‌دهد و آن را  می‌توان در عرض فقط چند دقیقه برای هر دستگاه انجام داد.

 اشكالات متداول ECG و رفع آن‌ها
اشـكـالات مـكـانـیـكـی یـا الـكـتـریكی داخلی، فقط گاهی   در دستگاه‌های  ECG رخ می‌دهد، با     این وجود  در هنگام كار   آنـقـدر حـادثـه اتـفـاق مـی افـتـد كه بسیاری از پرسنل بیمارستان  تصور می‌كنند دستگاه‌های  ECG ‌همیشه  دارای اشكال است، اما در بسیاری از موارد، بد عمل كردن دستگاه  ناشی از عملكرد   اپراتور است و می‌توان آن را به وسیله یك تنظیم یا تعمیر ساده تصحیح كرد. مشكلاتی كه درمثال‌های زیر بررسی می‌شوند به طـور رایـج، روزانـه در بـسـیـاری ازبـیـمـارسـتـان‌هـای بزرگ رخ می‌دهند.
مثال 1: 
نـشـانـه: دسـتـگـاه كـار مـی‌كـنـد امـا سوزن با نوك حرارتی، نمی‌نویسد، یا بسیار  كم رنگ می‌نویسد.
دلایـل احـتـمـالـی: 1) گرمای خیلی كمی روی نوك سوزن است و 2) فشار سوزن روی كاغذ، كافی نیست.
رفع عیب :
,استفاده از یك پروب عایق شده نظیر یك پیچ گوشتی و به آرامی فشار دادن سوزن روی كاغذ  .
-اگر یك خط تیره روی كاغذ ظاهر شد، مشكل  در ارتباط با  فشار است، اما اگر هیچ خط تیره‌ای ظاهر نشده، مشكل  مرتبط با حرارت است.

راه حل‌ها
 جـهــت اطـمـیـنــان از عــدم گــرم شــدن هـیـتــر، ولـتـاژ هـیـتـر را درسیم‌های سوزن بازرسی كنید. اگر ولتاژ صحیح نیست، برای رفع عیب به دفترچه راهنمای سرویس مراجعه كنید.
/فشار سوزن را تنظیم كنید.  هرگزحدس نزنید، چون مدل‌های مختلف در فشار مناسب ممكن است به مقداری  بین 2و 20 گرم، نیاز داشته باشند، از یك گیج فشار سوزنی استفاده كنید. برای مقدار صحیح به دفترچه راهنمای سرویس سازنده مراجعه كنید. در برخی مدل‌ها فشار باید در یك ولتاژ خاص هیتر ساخته شود.

مثال 2:
نشانه:
اثر لكه‌دار
دلایل احتمالی: سوزن فرسوده یا بد گذاشتن كاغذ.
رفع عیب:
 كـاغـذ را بـازرسـی كـرده و اگـر درسـت بـود، سـوزن را برای فرسایش سوراخ یا دیگر  عیوب  بازرسی كنید. 
 بدگذاشتن كاغذ یكی ازمتداول‌ترین ایرادها است و در اكثر موارد، خطا از بای پس كردن ترمز كاغذ یا میله‌های كشش ناشی می‌شود. 
مثال 3:
نشانه:
‌ثبت ضعیف
دلایل احتمال: مشكلات مكانیكی الكترونیكی، سوئیچ لید خراب یا كانكتور ورودی‌خراب، كابل خراب بیمار یا اتصال نامناسب به بیمار.
رفع عیب:
0سوئیچ انتخاب گر لید را در وضعیت  STD ‌قرارداده، همه الكترودها را به یكدیگرمتصل كنید و دكمه كالیبراسیون mV‌1 را فشار دهید.
1اگر پالس‌های كالیبراسیون طبیعی ظاهر شوند، مشكل، اتصال به بیمار است.
2اگر همچنان  مشكل باقی  ماند، مرحله اول را با استفاده از یـك كـابـل سـالـم با یك دو شاخه  deadhead ‌تكرار كنید (یعنی كـانـكتور  ECG  ‌با همه  پایه‌ها به یكدیگرمتصل شده‌اند)، اگر مـشـكـل برطرف شد، كابل خراب بیمار را عوض كنید اما اگر مشكل همچنان باقی بود،‌اشكال از داخل دستگاه است. برای رفع عیب به دفترچه راهنمای سرویس مراجعه كنید.
3ممكن است تداخل  Hz‌60  و  پتانسیل‌های عضله و دیگر آرتیفكت‌های بیوالكتریكی نیز  وجود داشته باشد.

منبع : سایت :www.dezmed.com




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: کالیبراسیون-کالیبره کردن -کالیبره کردن دستگه های پزشکی-کالیبراسیون تجهیزات پزشکی-کالیبراسیون در مهندسی پزشکی-QC ، اصول نگهداری و كالیبراسیون ECG ، كالیبراسیون ECG ، اصول نگهداری ECG ،
آخرین ویرایش: - -

اصول طراحی ، نصب و نگهداری دستگاه اشعه ایکس

1390/07/3 13:04

نویسنده : شهرام قاسمی
ارسال شده در: تجهیزات پزشکی ،
برای خرید دستگاه به این موارد توجه شود:
• دستگاه اشعه ایکس به چه منظور استفاده خواهد شد؟
• چه فضایی مورد نیاز برای بخش رادیولوژی می باشد؟
• مقدار ولتاژ و آمپراژ مورد نیاز از منبع تغذیه بررسی شود.
• مقاومت خط تغذیه نیز محاسبه گردد.
برق مورد نیاز معمولاَ 208 تا 220 ولت و یا 480 ولت است که بخش رادیولوژی باید یک ترانسفورماتور اختصاصی برای خود داشته باشد.
مشخصات پیشنهادی یعنی روشی که به وسیلة آن خریدار، جزئیات کامل دستگاه مورد نظر خود را بیان کند. مشخصات کارکردی بیان می کند که چه مقدار دقت در مورد مشخصات لازم است
 مراحل نصب(Installation)
-
مراحل نصب دستگاه اشعه ایکس:
• ایجاد وقفه در هنگام نصب باعث بروز مشکلاتی مثل گم شدن یا صدمه دیدن برخی قطعات می شود. پس می توان در قرارداد خرید بندهایی را گنجاند که اگر کار نصب در مدتی مشخص صورت نپذیرد، فروشنده متحمل پرداخت جریمه گردد.
• خریدار باید محل نصب دستگاه را مطابق آنچه ارائه داده، اجرا نماید.
• عملیات پوشش سربی باید استاندارد باشد.
• خریدار باید منبع تغذیه با ولتاژ مناسب را تهیه نماید.
پس از نصب و راه اندازی، تمام قسمت ها توسط شرکت نصب کننده تست می گردد.3. مراحل پس از نصب(Post-installation)
 بازبینی
 نظارت
 کنترل کیفی


- گارانتی دستگاه
گارانتی یعنی سازندة دستگاه یا نمایندة او قطعه یا قطعاتی از دستگاه را در صورت بروز اشکال در مدت مشخص بعد از نصب بدون دریافت هزینه تعویض یا تعمیر نماید.
- قرارداد سرویس و نگهداری دستگاه
همة دستگاه های اشعه ایکس باید در دوره های زمانی مشخص از لحاظ عملکرد و کارایی تست شود.  هر چقدر نحوة نگهداری و سرویس دستگاه بهتر باشد، احتمال ایجاد خرابی یا مشکل کمتر است.
قرار داد سرویس می تواند به یکی از صورت های زیر باشد:
• قرارداد سرویس و نگهداری بدون قطعه:
در این حالت اگر برای رفع اشکال به قطعة یدکی نیاز باشد شرکت سرویس دهنده موظف به تهیة آن است؛ ولی هزینة آن توسط بیمارستان یا مرکز درمانی باید پرداخت شود.
قرارداد سرویس و نگهداری قطعات یدکی: این روش در مراکز بزرگتر در طولانی مدت ارزان تر است؛ زیرا مراحل خرید به دلیل سیستم پیچیدة اداری طولانی تر، مستلزم صرف وقت و هزینة پرسنلی است.
گزارش سرویس ونگهداری
برای داشتن یک روند سرویس مناسب داشتن یک پرونده و سرویس و نگهداری که در آن نام، شماره سریال شرکت سازنده و زمان نصب دستگاه ذکر شده و هر بار که یک قسمت سرویس تعمیر شود جزئیات عیوب رفع شده قطعات یدکی مصرف شده و تاریخ دریافت سرویس لازم است.
حداقل کارهای لازم در یک سرویس کلی:
علاوه بر کارهای مثل روغن کاری تمیز کردن و زدوده کردن گرد و غبار موارد زیر نیز لازم می باشد:
1- تنظیم kV, mA و زمان
2- تست ولتاژ برق شهر و مقاومت خط
3- تست مدار حفاظت در برابر اضافه بار
4- تست صحت کار حرکت ستون و تیوپ
5- تنظیمات کلیماتور
. عیب یابی دستگاه های رادیولوژی
 بروز نقص در تیوب مولد اشعه ایکس
عمده ترین اشکالات تیوپ اشعه ایکس:
1- گازی شدن تیوپ: تنگستن تبخیرشده از فیلمان یا از روی سطح آند به صورت یک پوشش بسیار نازک روی سطح داخلی تولید و شیشه ای تیوپ اشعه ایکس رسوب می کند.
اطمینان کیفی QA
اطمینان کیفیت برنامه همه جانبه ای برای اطمینان از نهایت بهینه سازی در سیستم بهداشتی است که از طریق جمع آوری و ارزیابی منظم اطلاعات صورت می گیرد. هدف اولیه یک برنامه تضمین کیفی، بهبود مراقبت از بیمار است که شامل پارامترهای انتخاب بیمار،‌ مدیریت تکنیکی، قوانین مربوط به آزمونها و بخش تصویربرداری، اثر بخشی تکنیکها،‌ آموزش حین خدمت و تغییر تصاویر می باشد.
تاکید اصلی این برنامه روی فاکتورهای انسانی است که می تواند باعث تغییراتی در مراقبت بهداشتی شود.
آموزش حین خدمت شرکت در همایشهای برگزار شده،‌ انجام آزمونهای دوره ای و بهبود روشهای برقراری ارتباط با بیمار می توانند از عوامل موثر در رویکرد انسانی مدیریت کیفیت باشد.
کنترل کیفیت
کنترل کیفی بخشی از برنامه تضمین کیفی است که در ارتباط با تکنیکهای مورد استفاده در مراقبت از بیمار و تستهای تکنیکی یک سیستم که روی کیفیت تصویر ثأثیر دارد، بحث می کند.
به عبارت دیگر کنترل کیفی یبشتر در ارتباط با تجهیزات مورد استفاده در اطمینان کیفی کاربرد دارد. یک برنامه کنترل کیفی شامل 3 نوع کلی آزمایش است :
1- برنامه های ساده و غیر تهاجمی: این آزمونها می توانند توسط تمامی تکنولوژیست ها انجام شود. به عنوان مثال آزمایش تماس صفحات فولی با فیلم در کاست رادیولوژی و یا آزمون زمان سنجی دستگاه بوسیله Spinning Top
2- برنامه های غیر خطرناک و پیچیده : این برنامه ها توسط تکنولوژیست دوره دیده در امور کنترل کیفی انجام می شود. زیرا تجهیزات پیشرفته تر بوده و کار با آنها نیازمند دیدن دوره های خاص می باشد. بیشتر برنامه های آموزشی در این سطح کار می کنند. در نتیجه امروزه تکنسینهای دارای اینگونه قابلیتها، در حال افزایش می باشند.انجمن پرتونگاران آمریکا در برنامه های آموزشی خود برای تکنولوژیستهای پرتونگاری ، CT،‌ MRI، پزشکی هسته ای سرفصلهایی در این ارتباط پیش بینی کرده و گنجانده است.
3- برنامه های خطرناک و پیچیده : این برنام ها توسط مهندسین و متخصصین دستگاه ها انجام می شود و نیاز به ابزارهای پیچیده دارد.
در سطوح سه گانه یاد شده بطور کلی 3 نوع برنامه کنترل کیفیت وجود دارد:
- آزمونهای پذیرفته شدن: آزمونهایی است که برای بررسی صحت ادعای کارخانه سازنده درارتباط با ویژگی های سیستم،‌ روی یک دستگاه نو به عمل می آید.
- آزمونهای مرتب: آزمایشات اختصاصی برای دستگاه پس از گذشت مدت زمان خاص مثلاً روزانه یا هفتگی یا ماهیانه و یا سالیانه
- آزمونهای تصحیحی : اینگونه آزمایشات برای کنترل عملکرد درست و یا نادرست سیستم به کار می رود. مثلاً ؛ این که آیا خروجی سیستم اشعه x همان میزان نشان داده شده روی دستگاه است یا خیر.
مشخص کردن اشکال و تحلیل مسئله :
در بهبود مداوم روندی که موجب رضایت مصرف کننده شود، برای مشخص کردن اشکال و تجزیه و تحلیل آن، ابزارهای گوناگونی به کار می رود. سه گروه اصلی در این مورد معرفی می شوند.
1- نظریات کلی : در این بخش چند عامل نزدیکتر به موضوع که می توانند عامل اصلی باشند انتخاب شده و روی آن کار می شود.
2- تیم بهبود کیفیت : این تیم، افرادی هستند که از نظریات متمرکز و وابسته الهام گرفته و سعی در بهبود کیفی کار دارند. افراد این گروه می توانند جزو افراد گروه دوم نیز باشند.
تحلیل اطلاعات
برای تحلیل، اطلاعات کسب شده در مرحله قبل با روشهای نموداری مختلفی به نمایش در می آیند. این نمودارها باعث تمرکز بهتر روی موضوع و نیز انجام مرحله به مرحله بهبود کیفی می گردد. از انواع مختلف این نمودارها می توان به فلوچارت، دیاگرام عامل و اثر،‌ هیستوگرام، نمودار پراکندگی اشاره کرد.
ابزارهای کنترل کیفی رادیوگرافیک،‌ ژنراتور اشعه x
ابزارهای کنترل کیفیت ژنراتور اشعهx پارامترهای عملکردی ژنراتورهای اشعه x را مورد سنجش قرار می دهند و امکان انجام اندازه گیری های غیر خطرناک ( اندازه گیری هایی که نیازی به استفاده از مدار ولتاژ بالای ژنراتور توسط کاربر ندارند ) همانند پتانسیل لامپ، زمان تابش اشعه، میزان خروجی لامپ و پارامترهای مربوطه را فراهم می سازند و این توانایی را ایجاد می کنند که تکنیسین و رادیولوژیست، از تولید تصاویر تشخیصی با کیفیت بالا در شرایط کمترین مواجهه بیمار با دوز اشعه، اطمینان حاصل کنند.
ابزارهای کنترل کیفیت ژنراتور اشعه x به عنوان بخشی از برنامه کنترل کیفیت بخش رادیولوژی به منظور پایش عملکرد تجهیزات تصویربرداری،‌ ارزیابی کیفیت تصویر و اندازه گیری مواجهه بیماران و پرسنل با اشعه، مورد استفاده قرار می گیرند. اندازه گیریهای کنترل کیفیت را می توان توسط تکنسین های شاغل،‌ تکنسین های مورد استفاده قرار متخصص کنترل کیفیت یا متخصصین فیزیک پزشکی، به انجام رساند.
برنامه های کنترل کیفیت،‌ موجب تشخیص سریع مشکلات شده و از استاندارد بودن تصاویر با کیفیت بالای مناسب جهت تشخیصی فوری یا مقایسه بعدی، اطمینان حاصل می نمایند و به هماهنگی آنها با قوانین،‌ کمک می کنند. برنامه های کنترل کیفیت نیز می توانند باعث کاهش تعداد تصویربرداری شوند و بدین ترتیب، موجب کاهش هزینه و پرتوگیری بیمار شوند.
اصول عملکرد
ژنراتور اشعه x که جزء اصلی تمامی دستگاههای تصویربرداری تشخیصی اشعه x است،‌ ولتاژ و شدت جریان ورودی را به منظور تأمین توان لازم جهت تولید پرتو x که دارای kVp و جریان (mA) مورد نظر است را تأمین می کنند و از زمان تابش مناسب در هر تابش، اطمینان حاصل می نمایند.
از آنجا که دقت برخی پارامترهای تکنیکی خاص، عملکرد ژنراتور اشعه x را مشخص می سازند، ابزار کنترل کیفیت به منظور پایش این پارامترها مورد استفاده قرار می گیرد. پارامترهای تکنیکی اصلی که پیش از انجام تابش اشعه x تنظیم می شوند عبارتند از kVp، که حداکثر انرژی فوتونهای اشعه x و قدرت نفوذ فوتونهای خارج شده از لامپ اشعه x را مشخص می سازد؛ mA که شامل جریان الکترون عبور کننده از لامپ اشعه x که بر حسب میلی آمپر اندازه گیری می شود و تعداد فوتونهای اشعه x را مشخص می کند و زمان تابش ( بر حسب ثانیه ) که عبارت است از مدت زمانی که kVp در داخل لامپ به کار می رود.
kVp انتخاب شده کیفیت تصویر و میزان مواجهه بیمار با اشعه را تحت تأثیر قرار می دهد، زیرا بر تفاوت کنتراست بین ساختمانهای نسج نرم، دانسیته کلی فیلم اشعه ‌‌x و قدرت نفوذ پرتوی اشعه x تأثیر می گذارد. ابزارهای کنترل کیفیت به جای اندازه گیری mA ، میزان اکسپوژر که شاخص مستقیم برون ده لامپ اشعه x است و می تواند به صورت غیر تهاجمی، مورد پایش قرار گیرد را به طور روتین، اندازه گیری می کنند. اکسپوژر را می توان بر حسب رونتگن (R)، کولن بر کیلوگرم (C/kg) یا گری (Gy) ( میزان دوز اشعه )،‌ مشخص نمود. ابزارهای کنترل کیفیت، تصاویر kV و mA در طول زمان _ که به صورت منحنی موج نشان داده میشود_ را نیز به صورت غیر تهاجمی مورد ارزیابی قرار می دهند. منحنی های موج به منظور تشخیص تغییرات موجود در دامنه آنها که ممکن است کیفیت متوسط پرتو را تحت تأثیر قرار دهند، بررسی شده و به تشخیص مشکلات ژنراتور اشعه x ( نظیر یکسو کننده کاهنده )، کمک می کنند.
در اغلب بررسی های رادیوگرافیک، mA به همراه زمان تابش، مورد استفاده قرار می گیرد و میزان mAs ( میلی آمپر ثانیه ) را نشان می دهد که با زمان تابش و بنابراین، با دوز اشعه بیمار و دانسیته فیلم نسبت مستقیم دارد. در صورتیکه kvp بر روی مقدار ثابتی تنظیم شود،‌ مقدار تابش دهی با mAs متناسب خواهد بود. از آنجا که تکنسین به منظور به دست آوردن سطح دانسیته مطلوب برای تصویر نهایی،‌ از کمیت mAs استفاده می کند، ابزارهای کنترل کیفیت به منظور ارزیابی خطی بودن،‌ از اندازه گیری مقدار اکسپوژر در محدوده خاصی از mAs استفاده می کنند. آشکارسازهای تابش به منظور اندازه گیری اکسپوژر و خطی بودن mAs، مورد استفاده قرار می گیرند. برخی ابزارهای کنترل کیفیت، به منظور ارزیابی خطی بودن، از اتاقک یونیزاسیون استفاده نمی کنند؛ در مقابل، خروجی یکی از ردیاب های kvp به عنوان شاخص نسبی مواجهه، در نظر گرفته می شوند. در حال حاضر، ژنراتورهای اشعه x تولید شده توسط کارخانجات مختلف دارای توانایی خطی بودن در محدوده 10%± در تمامی محدوده های mAs، برخوردار هستند.
ابزارهای کنترل کیفیت اشعه x به صورت دستگاه هایی یکپارچه یا کیت های قطعه ای ،‌ طراحی می شوند. ابزارهای کنترل کیفیت یکپارچه، شامل یونیت های مجهز به باتری می باشند که توانایی اندازه گیری های پارامترهای متعدد را دارند و داخل یک محفظه منفرد، قرار می گیرند. این اجزاء عبارتند از فیلترهای kVp، آشکارسازهای C&I/فتودیود و اتاقک های یونیزاسیون و صفحه کنترل می باشند. قرار دادن دستگاه در مسیر پرتو x و ایجاد یک اکسپوژر می تواند مقادیر kVp، اکسپوژر و زمان تابش دهی و نیز منحنی موج برخی از این پارامترها را نشان دهد. دستگاه های مستقل ، شامل انواع دارای توانایی اندازه گیری همزمان پارامترهای متعدد تا مواردی که تنها پارامترهای منفردی را اندازه گیری می کنند،‌ می باشند.
کیت های قطعه ای،‌ انواع مختلف سنجش گرهای منفرد نظیر آشکارساز مستقل یا مجموعه آشکارساز متشکل از C&I/فتودیودها ؛ اتاقک یونیزاسیون همراه با مدار مربوطه و لوازم جانبی نظیر فیلتر نیم جذبی (HVL) و کابل هایی که آشکارسازها را به سیستم نمایش دهنده، مرتبط می سازد را شامل می شوند. قسمت آشکارساز در مسیر پرتو x قرار می گیرد. صفحه کنترل و صفحه نمایش، به طور معمول به صورت قسمت جداگانه ای می باشند که می توانند با منبع پرتو، فاصله داشته باشند اما از طریق کابل ها،‌ ارتباط می یابند. دستگاه های چند قطعه ای می توانند در صورت سوار شدن مناسب، زمان تابش گیری،‌ میزان مواجهه و منحنی موج را به طور همزمان اندازه گیری کنند.
وظیفه kVp سنج یا kVp، خواندن میزان kVp براساس اندازه گیری تضعیف پرتو x شدیداً فیلتره شده در هنگام عبور از فیلتر بوده و از این طریق،‌ امکان محاسبه انرژی پرتو و در عین حال، kVp لامپ را فراهم می سازند. معمولاً‌ ابزارهای اندازه گیری kVp، از تعدادی جفت فیلتر مختلف استفاده می کنند تا نتیجه خواندن kVp در محدوده kvp150-40 که در تصویربرداری تشخیصی شایع است را به حد مطلوب برسانند. دستگاه های کنترل کیفیت kvp دستگاههای ماموگرافی دارای فیلترهای ویژه ای هستند. اگر چه kvp به عنوان بیشترین کیلو ولتاژ به دست آمده از لوله اشعه x در طی اکسپوز مشخص می شود ولی ممکن است این مقدار،‌ در موارد افزایش بیش از حد یا لرزش بسیار زیاد منحنی موج، از اهمیت بالینی خاصی برخوردار نباشد. تمامی kvp سنجها، برداشت استانداردی ( موسوم به kvp متوسط ) را نشان می دهند که بیانگر متوسط تمامی موارد پیک می باشد. تعدادی از kvp سنجها،‌ بیشترین مقدار پیک ( موسوم به kvp ماکزیمم ) ثبت شده در طی اندازه گیری را نشان می دهند. برخی kvp سنج ها،‌ شاخص kvp موثر را نشان می دهند . سایر kvp سنج ها از فاکتورهای تصحیح کننده مختص به نوع منحنی موج استفاده می کنند که به منظور محاسبه kvp موثر، به کار می روند.
Kvp سنج معمولی،‌ می تواند در حدود 1000 نقطه داده ای را ثبت نماید. به عنوان مثال، در حد KHz10، می توان در حدود msec100 تابش دهی را ثبت کرد. این مقدار، به منظور اندازه گیری یک kvp کفایت می کند؛‌ با این حال اگر پهنای باند سیستم بافر محدود باشد شکل موجهای بلندتر را نشان نخواهد داد. برخی دستگاه ها، حدود نمونه گیری متغییر را امکان پذیر می سازند به نحوی که اندازه محدود بافر را می توان به منظورنشان دادن منحنی های موج طولانی تر ، مورد استفاده قرار داد حتی اگر قدرت تفکیک زمانی کمتر باشد. از سوی دیگر ، اندازه بافر را می توان به حدی بزرگ کرد که با داده های مربوط به چندین ثانیه،  تطابق یابد.
دستگاه های سنجش تابش ( دوزیمترها )، میزان تابش اشعه x را اندازه گیری می کنند در این دستگاه ها اتاقک یونیزاسیون به صورت جدا و یا در داخل دستگاه جاسازی شده و بکارمی رود. از آنجا که بار الکتریکی و جریان ایجاد شده درطی تابش اشعه x بسیار کوچکند ( در محدوده نانوکولون یا نانوآمپر)، ابزارهای اندازه گیری حساسی موسوم به الکترومتر، به کار گرفته می شوند. تبدیل مقدار شدت جریان به میزان اکسپوژر و بار الکتریکی به اکسپوژر ، لزوم استفاده از فاکتور کالیبراسیون را ایجاد می نماید. به منظور حصول اطمینان از تبدیل این کمیت های الکتریکی به کمیتهای پرتو تابی، باید اتاقک و الکترومتر به طور دوره ای،‌ کالیبره شوند از نظر ایده آل ، باید مقادیر اکسپوژر ، کاملاً مستقل از انرژی اشعه باشد، خصوصاً در موارد ارزیابی محدوده kvp.
امروزه دو نوع دوزیمتر رایج وجود دارد یکی اتاقکهای یونیزاسیون و نوع دیگر آشکارسازهای نیمه هادی.
معمولاً اتاقکهای یونیزاسیون، به صورت استوانه ای دراز و باریک و یا کوتاه و پهن می باشند. دیواره های اتاقک،‌ معمولاً از پلاستیک رسانا یا پوشیده از گرافیت با عدد اتمی مؤثر نزدیک به اجزای هوای محبوس شده، تشکیل می شوند؛ از آنجا که اغلب اتاقک های یونیزاسیون، تهویه می شوند، نوسانات ناخواسته فشار و درجه حرارت، توده هوای داخل اتاقک را تحت تاثیر قرار خواهند داد. بنابراین، درصورت انجام آزمایش در درجه حرارت و فشاری مخالف با حد استاندارد ( به ترتیب ˚c 22 و mmHg 760 ) باید از فاکتور تصحیح کننده، به منظور اصلاح مقادیر اکسپوژر و میزان اکسپوژر، استفاده نمود. آشکارسازهای نیمه هادی نیازی به تصحیح فشار و دما نداشته و کوچکتر از اتاقکهای یونیزاسیون می باشند ولی نوسانات kvp در آنها بیشتر است.
کیفیت پرتو x با عبورکردن از طریق یک صفحه فیلتر فلزی نازک که در فاصله بین دیافراگم و لامپ قرار دارد، بهبود می یابد. معمولاً این فیلتر ، از آلومینیوم که اشعه x کم انرژی را جذب می کند،‌ تهیه شده است. کیفیت پرتو،‌ به صورت HVL توصیف می گردد که بر حسب میلی متر آلومینیوم لازم جهت کاهش مواجهه اشعه x تا یک دوم مقدار اصلی آن بیان می شود و می تواند kvp و mAs را ثابت نگه دارد. فیلترهای نیم جذبی یا تضعیف کننده ها،‌ به منظور حصول اطمینان از به حداقل رساندن اکسپوژر بیمار از طریق سیستم فیلتراسیون در تجهیزات اشعه x مورد استفاده قرار می گیرند. فیلتر HVL در وضعیت تست و دربالای یک صفحه سربی قرار می گیرد و دوزیمتر، در فاصله بین فیلتر و صفحه قرار دارد. پرتو اشعه x از طریق فیلتر عبور می کند و مقداری را بر روی دوزیمتر نشان می دهد. به تدریج که ضخامت فیلتر افزایش می یابد،‌ مقادیر دوزیمتر ثبت شده و بر روی کاغذ نمودار نیمه – لگاریتمی ترسم می گردد و HVL نهایی تجهیزات اشعه x، از روی نمودار خوانده می شود. در آمریکا بر اساس قوانین فدرال ،‌ حداقل HLV مورد نیاز در مورد مقادیر kvp مختلف را مدنظر قرار می دهند. بررسی های HVL در هر بار سرویس دستگاه نیز اهمیت دارد و بدین منظور ، باید دیافراگم لامپ اشعه x برداشته شود.
برخی ابزارهای کنترل کیفیت،‌ مجهز به انواع واحدهای مختلف روشهای اندازه گیری می باشند. ریزپردازنده های کار گذاشته شده، دارای خروجی های RS232 می باشند که امکان کار با کامپیوتر را فراهم می سازند دستگاه های سازگار با PC، ممکن است محتوی برنامه هایی جهت تضمین کیفی عملکرد باشند که شامل پردازش عبارات، بودجه بندی،‌ اندکس زدن فیلم،‌ فهرست موجودی، آنالیز فیلم پذیرفته نشده و کنترل نگهدارنده است. ممکن است پرینتر، به عنوان بخشی از دستگاه یا به عنوان قطعه ای جداگانه باشد که قالب بندی گزارش را فراهم می سازد.
مشکلات گزارش شده
هیچگونه مشکل قابل ملاحظه ای در مورد اختلال عملکرد ابزارهای کنترل کیفیت ژنراتورهای اشعه x ارائه نشده اند؛ با این حال، در صورتی که این ابزار به صورت متناسب با پارامتر یا نوع تجهیزات مورد پایش انتخاب نشود، ممکن است نتیجه مطلوبی حاصل نگردد.
تمامی KVP سنجها، دارای محدوده عملکردی مطلوب ویژه ای می باشند. نسبت پائین سیگنال به نویز در منحنی موج اشعه، می تواند دقت ابزار را در مواردی که شدت اشعه از حد پائین تعیین شده کمتر می شود، با اختلال مواجه سازد. برخی ابزارهای کنترل کیفیت ،‌ به منظور ارزیابی عملکرد، سرویس دهی و کارهای تحقیقاتی طراحی شده اند در حالی که سایر موارد، بیشتر برای کاربردهای کنترل کیفیت مناسب می باشند. دستگاه های قطعه ای که معمولاً‌ امکان انتخاب انواع اتاقکهای یونیزاسیون، منحنی موج KVP کالیبره شده، میزان نمونه گیری منحنی های موج مختلف و تأخیر آنها و احتمالاً برخی توانایی های سنجش تهاجمی را فراهم می سازند، بیشتر برای بخشهایی که دارای تخصص فیزیک یا مهندس رادیولوژی در آنها کار می کنند، مناسب می باشند. سیستم های قطعه ای را می توان به منظور کاربردهای معمول کنترل کیفیت نیز مورد استفاده قرار داد؛ با این حال، معمولاً از هزینه و پیچیدگی بیشتری نسبت به دستگاههای یکپارچه برخوردارند. ابزارهای اخیر، بیشتر برای کاربری های روتین کنترل کیفیت که توسط متخصص رادیولوژی انجام می شود و تجربه و زمان لازم جهت استفاده از این ویژگیهای پیشرفته در سیستم های قطعه ای را دارد، مناسب است.
نکات قابل توجه در خرید
مهمترین عاملی که باید مورد توجه قرار گیرد این است که آیا سیستم کنترل کیفیت قابلیت اندازه گیری پارامترهای مورد لزوم را دارد یا خیر. تعداد و انواع دستگاه های پرتونگاری مختلفی که می تواند توسط یک دستگاه کنترل کیفیت مورد بررسی قرار گیرد شاخصهای اصلی بوده و می تواند روی قیمت،‌ کاربری مفید و پیچیدگی یک دستگاه کنترل کیفیت قابلیت اندازه گیری یک نوع سیستم پرتو x را دارد و در نتیجه به راحتی قابل تنظیم و استفاده است. سیستم های پیچیده تر قابلیت کنترل بیشتر اشعه x را داشته و کاربرد مشکلتری داشته و گران هستند.
برخی از دستگاه های کنترل کیفیت برای قابلیت های نظیر ارزیابی،‌ سرویس و کارهای تحقیقاتی طراحی شده اند. سیستم های چند قطعه ای معمولاً قابلیتهای دوزیمتری با اطاقک یونیزاسیون ، تعیین شکل موج و کالیبره کردن آن را دارند. این دستگاه ها برای بخش خیلی مناسب بوده و نیاز به استخدام مسئول فیزیک بهداشت در بخش نیست، در عوض این سیستم ها معمولاً گرانتر و پیچیده تر از دستگاه های ساده می باشد. دستگاه هایی که اخبراً به بازار عرضه شده اند، قابلیت آزمایشهای متداول کنترل کیفیت را داشته و یک تکنسین پرتونگاری به راحتی می تواند این سیستم ها را مورد استفاده قرار دهد.
خریداران باید از محدودیتهای ابزارهای فوق العاده تخصصی نظیر دوزیمترها، زمان سنج ها و سایر سنجش های عملکردی منفرد یا دو منظوره، آگاهی داشته باشند. برخی ابزارها نمی توانند طیف وسیعی از پارامترهای ضروری جهت برنامه ریزی معمول کنترل کیفیت را اندازه گیری کنند. به عنوان مثال، kVp سنج طراحی شده برای یونیت ماموگرافی نمی تواند در اغلب یونیتهای رادیوگرافی تشخیصی دیگر،‌ مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، استفاده از این ابزارها به طور معمول ، بسیار ساده بوده و ممکن است ضرورت یابد که نقایص موجود در توانایی اندازه گیری کنترل کیفیت را مرتفع سازد.
ملاحظات خرید
هنگام بررسی قیمت دستگاه های کنترل کیفیت،‌ خریدار باید ارزش دستگاه را با قابلیتهای آن مقایسه نموده و دستگاهی تهیه کند که قابلیتهای مورد نیاز برای کنترل کیفیت را داشته باشد. گاهی اوقات لازم است که برای تکمیل تجهیزات کنترل کیفیت قسمتهای اضافی دیگری که توسط فروشندگان دیگر به فروش می رسند تهیه شود.
سیر تکاملی
برنامه های کنترل کیفیت از اوایل دهه 1970، وارد بخش های رادیولوژی تشخیصی شده اند. پیش از آن زمان، کیفیت تصویر اشعه ‌x، تنها براساس بررسی های مشاهده ای به انجام می رسید. این امر،‌ موجب می شد که تصاویر از نظرتشخیصی ، قابل پذیرش باشند اما پائینتر از سطح استانداردی بودند که در حال حاضر، در دسترس است.
در طی سالهای متمادی، کاستهای تست کننده خاصی که به طور معمول به همراه استپ وج و فیلترها مورد استفاده قرار داشت. به منظور اندازه گیری دقت kvp ، مورد استفاده قرار می گرفت . این تکنیک ،‌به صورت ایجاد اکسپوز متعدد و سنجش دقیق دانسیته تصویر در فیلم انجام می گرفت. پیش از ابداع زمان سنجهای الکترونیکی، اندازه گیری زمان تابش به صورت غیر تهاجمی، بدین شکل انجام می شد که فیلم ،‌در زیر صفحه حاجب ثابت یا دارای حرکت همزمان با فیلم قرار می گرفت که سوراخ کوچکی بر روی آن، وجود داشت. زمان تابش از طریق شمارش تعداد لکه های مجزای ایجاد شده بر روی فیلم یا اندازه گیری طول قوس،‌ محاسبه می شد. اگر چه این روش هنوز هم مورد استفاده قرار می گیرد، اما تاریخ استفاده از چنین روشهایی گذشته است.
سنجش مواجهه در سالهای متعدد ،‌ از طریق اتاقکهای یونیزاسیون و الکترومترها اندازه گیری می شود و پیشرفت های حاصل در این ابزارها،‌ دقت و سهولت استفاده از آنها را بهبود بخشیده است. امروزه ابزارهای دارای آشکارساز اشعه x مستقل به منظور سنجش اکسپوژر تشخیصی، دردسترس می باشند. این ابزارها می توانند به صورت کوچک و مستحکمی ساخته شوند و در مقابل فشار و درجه حرارت مقاومند. ابزارهای مذکور ، نیاز به ولتاژ پایه ندارند و اثرات پخش کنندگی آنها ناچیز است. برخی از دستگاه های قابل دسترس در حال حاضر، از وابستگی انرژی کمتر از 5% در محدوده انرژی تشخصی برخوردارند در حالی که اگر چه در گذشته ، اندازه گیری تابش مستقیم پرتو در آشکارسازها ،‌ نیازمند تصحیح انرژی قابل ملاحظه ای بود.
برخی سنجش گرهای کنترل کیفیت،‌ دارای آشکارسازهایی می باشند که دقت kvp، میزان اکسپوژر و زمان سنج را در محدوده kvp مورد استفاده در روشهای رادیوگرافیک، فلوئوروسکوپیک و ماموگرافیک اندازه گیری می کنند. همچنین این ابزارها می توانند از ویژگیهایی نظیر محاسبه و انتخاب فیلتر اتوماتیک ( که در طی چند هزارم ثانیه اول تابش دهی،‌ صورت می گیرد ) برخوردار باشند. لوازم جانبی خاصی را نیز می توان به منظور ذخیره منحنی موج kvp و اشعه، مورد استفاده قرار داد. برخی ابزارها ،‌ دارای یک فیلتر با طیف گسترده – یک جفت فیلتر که به منظور محدوده بالای کیلو ولتاژ تشخیصی – مورد استفاده قرار می گیرد، می باشند.
امروزه PC ها یا کامپیوترهای سازگار و نرم افزارهای طراحی شده اختصاصی، جهت برنامه های تامین کیفیت رادیوگرافیک در بیمارستانها وجود دارند که به منظور استفاده در بسیاری از ابزارهای کنترل کیفیت به کار گرفته می شوند.
برگرفته از دایره المعارف رادیولوژی
منبع : Prin.ir




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: کالیبراسیون-کالیبره کردن -کالیبره کردن دستگه های پزشکی-کالیبراسیون تجهیزات پزشکی-کالیبراسیون در مهندسی پزشکی-QC ، اصول طراحی ، نصب و نگهداری دستگاه اشعه ایکس ، دستگاه اشعه ایکس ، اشعه ایکس ،
آخرین ویرایش: - -



تعداد کل صفحات : 38 ... 7 8 9 10 11 12 13 ...
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic